Pak als gemeente de ruimte

Staatskunde staat niet stil,

”Pak als gemeente de ruimte in de gedecentraliseerde eenheidsstaat”

Een ingewikkelde slogan en een zin die ook niet pakt op een spandoek. Toch is dit de boodschap aan raadsleden van iedere willekeurige gemeente.

Dit zegt namelijk alles over de trend en tendens om binnen de gedecentraliseerde eenheidsstaat te decentraliseren. Per 1-1 de zorg naar gemeenten, maar op de achterste benen wanneer er milieuzones komen. Iets dat ook volgens de Minister aan de gemeenten is. Lastig, lastig.

Wanneer VVD, SP, CDA, SGP en PVV in het geweer komen tegen een milieuzone komen ze ook tegen het door hen gesteunde principe van een gedecentraliseerde eenheidsstaat in het geweer. Of het Rijk of de gemeente gaat ergens over als autonome beschikker, dit continue van bovenaf aanvallen met een ”NEE” draagt niet bij aan een van de belangrijkste principes van dit land.

De VVD is fel tegen de milieuzones die ze nutteloos vindt. Tweede Kamerlid Barbara Visser denkt dat er dankzij de motie ‘geen verkeersbord voor auto-pestzones komt en dus geen grondslag is voor handhaving en boetes.’ (ANP)

Ik kan aansluiten bij het feit dat ik de zones ook nutteloos vind, maar wanneer een lokale autoriteit hiermee op de proppen komt is er wel degelijk een grondslag voor handhaving en boetes. Ook het principe van de zone is een democratisch gelegitimeerde en door de gemeenteraad aangenomen zaak. Ik respecteer daarentegen dus het instellen ervan, ik zou er met een zwaar vervuilende auto uit respect voor het raadsbesluit in zo’n stad ook niet komen met een P.C. Hoofttractor. (En omdat ik niet graag boetes pak, maar dat is een kwestie van gezond verstand).

Als de Staten-Generaal als (eenheidsstaat) zaken over de schutting gooit kan een gemeente (gedecentraliseerd) binnen de spelregels die staan voor het spel niet zomaar nee verkopen en weigeren. Daar zijn allerhande principes voor die dat regelen, echter als de gemeente de ruimte pakt kan het Rijk wel doorkruisen, dit is strijdig met de gedachten achter autonomie, decentraliseren maar een voldongen feit. De weeffout zit ook in de gedecentraliseerde eenheidsstaat, een contradictio in terminis.

De eenheidsstaat zoals wij die geërfd hebben van de Fransen en de ruimte die daarin is gelaten om autonomie aan de gemeenten en provincies te schenken loopt al langer tegen zijn grenzen aan. Het alternatief is of alles vanuit Den Haag regelen in-overdrive (centralisme, unitarisme) of volop decentraal met een afgeslankt Den Haag (federalisme of confederalisme, maar decentralisme). Maar maak een keuze, de weinige staten die het gedecentraliseerde eenheidsstaatprincipe blijven volgen zijn onder andere de landen die ook geen moeilijke keuzes willen maken als Oekraïne.

Voorstanders motie
Om met Friedrich Hayek te spreken is het van belang om te zien dat foute keuzes gemaakt worden door de partijen waarvan je het verwacht (SP) maar ook waarvan je het niet verwacht, het Socialisme aller Partijen (VVD). Van je ideologische halfbroers van de VVD hoeft een libertariër (STEM LP!) het niet te hebben, zij laten de liberale waarden als subsidiariteit maar mooi varen. Geen oog voor democratie en geen respect kunnen opbrengen voor de lokale bestuurslaag doet de VVD degraderen naar de onderste regionen van aantrekkelijkheid voor aanhangers van het liberale idee. Een warm bad staat klaar, ik hoef niet toe te lichten op welke link u kunt klikken in deze alinea.

Belastingplan 2016 (en 2017!)
Voor bescherming van waarden kunnen we de D66 dankbaar zijn, zij stemden in met het belastingplan voor aankomend jaar op voorwaarde van verruiming lokaal belastinggebied. Als iets de gedecentraliseerde eenheidsstaat aanvalt is het wel dat! Driewerf hoezee, Nederland is met zijn 5%-10% lokaal en autonome belastingheffing nog steeds flink achtergesteld bij de meeste andere Europese landen met ‘lagere’ bestuurslagen.

Maar nu komt het, Wim Derksen ziet grote bezwaren, Derksen is hoogleraar bestuurskunde aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. 90% van de inkomsten verwerft de gemeente uit het gemeentefonds, een uitkering uit het Rijk. Daar zit mijns inziens de fout, bij de basis al. Draai dit om, decentraliseer de belastingheffing.

Niet zoals Derksen zegt de uitwas van een verruiming binnen de huidige staat aanvallen omdat ”de gemeente niet meer mag heffen dan door het Rijk aangewezen anders volgt een korting op de uitkering Gemeentefonds”. En ”Arme gemeenten met arme inwoners en grote problemen zouden dus dubbel worden getroffen als gemeenten hun geld onder de eigen bevolking moeten ophalen.”.

Het eerste is dus een systeemfout, als een gemeente überhaupt nadenkt over het wegjagen van burgers door torenhoge lokale lasten wordt het wonen in een nieuw te bouwen wijk er niet bepaald aantrekkelijker op. Ook jaag je de bewoners in het geweer en straffen ze het na vier jaar keihard af. Daarnaast, wat is een arme gemeente, arm geworden nadat ze grove lokale fouten heeft gemaakt en gedekt is geweest door een nationaal en dekkend systeem? Een arme gemeente met arme inwoners kan ook haar ambitieniveau fors bijstellen… bij het zelfstandig en steeds meer lokaal kunnen beslissen is daar absoluut ruimte voor. Maar in een semi-gedecentraliseerde eenheidsstaat loop je tegen grenzen aan.

Verdeeldheid haalt de voorpagina, eendracht brengt vooruitgang!
Tom Wentzel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.